معرفی و زمینه موضوع
کود 10-10-10 + TE یک کود کامل و متعادل NPK است که سه عنصر اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم را در نسبت برابر تأمین می‌کند و در کنار آن، مجموعه‌ای از عناصر کم‌مصرف و ثانویه مانند آهن، منگنز، روی، بور، مولیبدن، مس، منیزیم و سیلیسیم را نیز در فرمول خود دارد. این ترکیب به دلیل تعادل بین عناصر اصلی می‌تواند در بسیاری از مراحل رشد گیاه، به‌ویژه استقرار اولیه، توسعه ریشه، رشد رویشی، حفظ فعالیت فتوسنتزی و رشد عمومی گیاه مورد استفاده قرار گیرد. نکته: در استاندارد رایج کودها، اعداد 10-10-10 معمولاً به ترتیب نشان‌دهنده 10 درصد N، 10 درصد P₂O₅ و 10 درصد K₂O هستند. مقدار دقیق عناصر +TE باید بر اساس آنالیز تضمین‌شده محصول مشخص شود
نیتروژن یکی از اصلی‌ترین عناصر مورد نیاز گیاه است و در ساخت:
کلروفیل
اسیدهای آمینه
پروتئین‌ها
آنزیم‌ها
اسیدهای نوکلئیک
نقش دارد.
در این فرمول، اوره منبع اصلی نیتروژن معرفی‌شده است.
نیتروژن کافی موجب افزایش:
رشد برگ
توسعه ساقه
سطح سبز گیاه
ظرفیت فتوسنتزی
رشد عمومی می‌شود.
علائم کمبود نیتروژن
زردی برگ‌های قدیمی
کاهش رشد
کوچک شدن برگ‌ها
کاهش رشد ساقه
کاهش سطح سبزینه
کاهش عملکرد
از آنجا که نیتروژن در گیاه نسبتاً متحرک است، علائم کمبود معمولاً ابتدا در برگ‌های مسن‌تر دیده می‌شود.
نقش فسفر در کود 10-10-10 + TE
فسفر از طریق سوپر فسفات تریپل در این فرمول تأمین می‌شود.
فسفر برای:
انتقال انرژی
تشکیل ATP
رشد ریشه
تقسیم سلولی
ساخت DNA و RNA
رشد اولیه
تشکیل گل
تشکیل بذر و میوه اهمیت دارد.
وجود فسفر مناسب به‌خصوص در شروع رشد و توسعه سیستم ریشه اهمیت زیادی دارد.
علائم کمبود فسفر
کاهش رشد
توسعه ضعیف ریشه
تأخیر در رشد
سبز تیره شدن برگ‌ها
در برخی گیاهان ایجاد رنگ ارغوانی
تأخیر در رسیدگی
البته رنگ ارغوانی برگ به تنهایی نشانه قطعی کمبود فسفر نیست و دما، ژنتیک و سایر تنش‌ها نیز می‌توانند چنین علامتی ایجاد کنند.
نقش پتاسیم
سولفات پتاسیم منبع پتاسیم این کود است و در عین حال گوگرد نیز تأمین می‌کند.
پتاسیم در:
تنظیم آب گیاه
کنترل روزنه‌ها
فعال‌سازی آنزیم‌ها
انتقال قندها
فتوسنتز
استحکام بافت‌ها
رشد میوه
پر شدن دانه
تحمل برخی تنش‌های محیطی
نقش دارد.
علائم کمبود پتاسیم
زرد شدن حاشیه برگ‌ها
سوختگی نوک و حاشیه برگ
ایجاد لکه‌های نکروزه
ضعف ساقه
کاهش رشد
کاهش کیفیت محصول
این علائم معمولاً ابتدا در برگ‌های قدیمی‌تر مشاهده می‌شوند.
نقش آهن
سولفات آهن منبع آهن در این فرمول است.
آهن برای:
فعالیت کلروپلاست
انتقال الکترون
فتوسنتز
فعالیت برخی آنزیم‌ها
ضروری است.
علائم کمبود آهن
نشانه متداول کمبود آهن، کلروز بین رگبرگی برگ‌های جوان است؛ یعنی پهنک برگ زرد می‌شود اما رگبرگ‌ها برای مدتی سبز باقی می‌مانند.
این مشکل در خاک‌های آهکی و با pH بالا شایع‌تر است.
نقش منگنز
سولفات منگنز منبع منگنز این محصول است.
منگنز در:
فتوسنتز
فعالیت آنزیم‌ها
متابولیسم گیاه
عملکرد صحیح دستگاه فتوسنتزی
نقش دارد.
کمبود منگنز می‌تواند به صورت کلروز بین رگبرگی و کاهش رشد ظاهر شود.
نقش روی
سولفات روی منبع روی در فرمول است.
روی در:
فعالیت آنزیم‌ها
تنظیم رشد
رشد جوانه‌ها
تشکیل برخی ترکیبات گیاهی
رشد مناسب میان‌گره‌ها
نقش دارد.
علائم کمبود روی
کوتاه شدن میان‌گره‌ها
کوچک شدن برگ‌ها
کاهش رشد سرشاخه
کاهش رشد عمومی
در باغات میوه، به‌خصوص در خاک‌های آهکی، کمبود روی می‌تواند اهمیت زیادی داشته باشد.
نقش بور
بور از طریق اسید بوریک تأمین می‌شود.
بور برای:
رشد مریستم‌ها
رشد بافت‌های جوان
تشکیل گل
رشد لوله گرده
تشکیل میوه
تقسیم و گسترش سلولی
اهمیت دارد.
علائم کمبود بور
ضعف نقاط رشد
بدشکلی اندام‌های جوان
کاهش تشکیل گل
اختلال در تشکیل میوه
کاهش کیفیت محصول
توجه: بور دامنه نسبتاً باریکی بین کمبود و سمیت دارد؛ بنابراین مصرف بیش از نیاز آن می‌تواند به گیاه آسیب برساند.
نقش مولیبدن
مولیبدات آمونیوم منبع مولیبدن این فرمول است.
مولیبدن در:
متابولیسم نیتروژن
فعالیت آنزیم نیترات ردوکتاز
استفاده گیاه از نیترات
تثبیت نیتروژن در گیاهان لگوم
نقش دارد.
کمبود مولیبدن در خاک‌های اسیدی محتمل‌تر است، زیرا قابلیت استفاده آن با افزایش pH معمولاً افزایش می‌یابد.
نقش مس
سولفات مس منبع مس در کود 10-10-10 + TE است.
مس در:
فعالیت آنزیم‌ها
انتقال الکترون
فتوسنتز
متابولیسم گیاه
تشکیل برخی ساختارهای گیاهی
نقش دارد.
کمبود مس می‌تواند موجب ضعف رشد جوانه‌ها و بافت‌های جوان شود.
نقش منیزیم
سولفات منیزیم منبع منیزیم در فرمول است.
منیزیم عنصر مرکزی مولکول کلروفیل است و نقش اساسی در فتوسنتز دارد.
همچنین در:
فعال‌سازی آنزیم‌ها
انتقال انرژی
متابولیسم کربوهیدرات‌ها
نقش دارد.
علائم کمبود منیزیم
کمبود منیزیم معمولاً به صورت زردی بین رگبرگی در برگ‌های مسن‌تر مشاهده می‌شود.
نقش سیلیسیم
وجود سیلیس در فرمول می‌تواند برای تأمین سیلیسیم در نظر گرفته شود.
سیلیسیم در برخی گیاهان، به‌ویژه غلات، می‌تواند به:
استحکام بافت
بهبود وضعیت مکانیکی گیاه
معماری بهتر برگ
تحمل برخی تنش‌های محیطی
کمک کند.
اما باید توجه داشت که همه منابعی که با عنوان سیلیس یا سیلیکا شناخته می‌شوند به یک اندازه برای گیاه قابل جذب نیستند. فرم شیمیایی و میزان سیلیسیم محلول محصول اهمیت زیادی دارد.
نقش گوگرد در فرمول
وجود سولفات‌های مختلف باعث می‌شود این کود علاوه بر عناصر اصلی، گوگرد نیز وارد سیستم تغذیه گیاه کند.
گوگرد در:
ساخت اسیدهای آمینه
تشکیل پروتئین
فعالیت آنزیم‌ها
سنتز برخی ترکیبات گیاهی
نقش دارد.
منابع گوگرد این فرمول شامل سولفات پتاسیم، سولفات آهن، سولفات منگنز، سولفات روی، سولفات مس و سولفات منیزیم هستند.
کاربرد 10-10-10 + TE در باغات
این کود به دلیل داشتن NPK متعادل و مجموعه‌ای از ریزمغذی‌ها می‌تواند در باغات مختلف مورد استفاده قرار گیرد
مهم‌ترین کاربردها
شروع رشد فصل
توسعه ریشه
رشد رویشی
حفظ سطح برگ
تأمین هم‌زمان چند عنصر غذایی
جبران بخشی از کمبودهای ریزمغذی در صورت وجود آنها در فرمول و نیاز واقعی گیاه
کاربرد در پسته
در باغ‌های پسته، وجود عناصر نیتروژن، پتاسیم، منیزیم، روی، آهن، منگنز و بور می‌تواند در صورت وجود نیاز غذایی اهمیت داشته باشد.
10-10-10 + TE می‌تواند در دوره رشد فعال برای:
رشد برگ و سرشاخه
حفظ فعالیت فتوسنتزی
توسعه ریشه
تأمین پتاسیم
تأمین ریزمغذی‌ها
مورد استفاده قرار گیرد.
البته برنامه تغذیه پسته باید بر اساس آزمون خاک، آب و برگ تنظیم شود.
کاربرد در انگور
در انگور، این کود می‌تواند در مراحل رشد فعال برای تأمین متعادل NPK استفاده شود.
پتاسیم موجود در سولفات پتاسیم در:
انتقال قندها
تنظیم آب
رشد حبه
کیفیت محصول
اهمیت دارد.
همچنین وجود منیزیم، روی، آهن، منگنز و بور می‌تواند در صورت وجود کمبود به تکمیل تغذیه تاک کمک کند.
کاربرد در گندم و جو
در گندم و جو، این فرمول می‌تواند برای:
استقرار اولیه
رشد ریشه
پنجه‌زنی
رشد برگ
حفظ فعالیت فتوسنتزی
استفاده شود.
وجود گوگرد نیز در سنتز اسیدهای آمینه و پروتئین اهمیت دارد.
کاربرد در ذرت
در ذرت، نیتروژن برای رشد اندام هوایی و تشکیل زیست‌توده، فسفر برای استقرار و رشد ریشه و پتاسیم برای تنظیم آب و فعالیت‌های آنزیمی اهمیت دارند.
فرمول 10-10-10 + TE می‌تواند در مراحل ابتدایی و رشد فعال ذرت مورد استفاده قرار گیرد؛ اما در مراحل مختلف فصل ممکن است نسبت‌های متفاوت NPK مورد نیاز باشد.
کاربرد در سبزیجات و محصولات گلخانه‌ای
این کود برای محصولاتی مانند:
گوجه‌فرنگی
خیار
فلفل
بادمجان
کاهو
کلم
سبزیجات برگی
قابل استفاده است.
در گلخانه‌ها، به دلیل حساسیت گیاه به EC و نسبت عناصر، میزان مصرف باید با توجه به:
آنالیز آب
pH
EC
بستر کشت
مرحله رشد
نیاز واقعی گیاه
تعیین شود.
کاربرد در هندوانه و خربزه
در مراحل ابتدایی رشد هندوانه و خربزه، یک کود متعادل مانند 10-10-10 می‌تواند برای تأمین هم‌زمان N، P و K مورد استفاده قرار گیرد.
با ورود گیاه به مرحله تشکیل و رشد میوه، نیاز به پتاسیم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند و ممکن است در ادامه برنامه تغذیه، فرمول‌هایی با پتاسیم بالاتر مناسب‌تر باشند
