جایگاه تولید و کاربردهای ذرت
ذرت یکی از مهمترین محصولات کشاورزی ایران است و نقش کلیدی در خوراک دام، طیور، صنایع غذایی، نشاسته، روغن و علوفه دارد.
ذرت یکی از سه محصول اصلی جهان است در کنار گندم و برنج و بیشترین حجم تولید سالانه را دارد.
کشورهای اصلی تولید:
ایالات متحده – بزرگترین تولیدکننده جهان
چین
برزیل
آرژانتین
اوکراین
هند
مکزیک
کاربردهای جهانی:
خوراک دام
صنایع غذایی نشاسته، روغن، کنسرو، آرد
اتانول سوخت زیستی
صنایع دارویی
صنایع شیمیایی
استانهای اصلی تولید:
خوزستان
گلستان
فارس
مازندران
کرمانشاه
ایلام
آذربایجان غربی
اهمیت اقتصادی:
تأمین خوراک دام و طیور کشور
کاهش وابستگی به واردات
استفاده گسترده در صنایع غذایی و نشاسته
مناسب برای کشت تابستانه و پاییزه
اقلیم مناسب ذرت
اقلیم مناسب ذرت در ایران:
ذرت در ایران در مناطق گرم، مرطوب و دارای تابستان طولانی بهترین عملکرد را دارد.
شرایط اقلیمی ایدهآل:
دمای مطلوب رشد: ۲۵–۳۵°C
نیاز به نور زیاد
بارندگی: ۴۰۰–۶۰۰ میلیمتر
رطوبت متوسط
باد کم برای جلوگیری از ورس
مناطق مناسب:
خوزستان → بهترین منطقه برای ذرت دانهای
گلستان و مازندران → مناسب برای ذرت علوفهای
فارس و کرمانشاه → مناسب برای ذرت تابستانه
خاک مناسب ذرت
ذرت در خاکهای حاصلخیز و عمیق بهترین عملکرد را دارد.
ویژگیهای خاک ایدهآل:
بافت: لومی، لومی شنی
pH: 6–7.5
مواد آلی: ۱–۲٪
عمق خاک: حداقل ۱ متر
زهکشی: خوب
خاکهای رایج ایران:
خاکهای آبرفتی خوزستان → عالی
خاکهای لومی گلستان → بسیار مناسب
خاکهای رسی فارس → نیاز به اصلاح
آب و آبیاری
آب و آبیاری ذرت در ایران:
ذرت نسبت به خشکی حساس است، مخصوصاً در مرحله گلدهی و تشکیل دانه.
نیاز آبی:
ذرت دانهای: ۵۰۰۰–۷۰۰۰ مترمکعب در هکتار
ذرت علوفهای: ۷۰۰۰–۹۰۰۰ مترمکعب
روشهای آبیاری:
بارانی
نوار تیپ
آبیاری سطحی
آبیاری هوشمند
نکات مهم:
کمآبی در مرحله گلدهی → کاهش شدید عملکرد
آبیاری زیاد → ورس و بیماریهای قارچی
کاشت و تراکم بوته
کاشت ذرت:
زمان کاشت:
مناطق گرم: اردیبهشت–خرداد
مناطق سرد: خرداد–تیر
کشت دوم: شهریور–مهر
روشهای کاشت:
کشت مکانیزه با بذرکار
کشت مستقیم
کشت علوفهای با تراکم بالا
تراکم کاشت:
ذرت دانهای: ۶۰–۸۰ هزار بوته در هکتار
ذرت علوفهای: ۹۰–۱۲۰ هزار بوته در هکتار
تغذیه و کوددهی
تغذیه و کوددهی ذرت:
عناصر اصلی:
نیتروژن
فسفر
پتاسیم
گوگرد
روی
برنامه تغذیه:
قبل از کاشت: فسفر + پتاس
پس از سبز شدن: نیتروژن مرحلهای
قبل از گلدهی: نیتروژن تکمیلی
پس از تشکیل دانه: پتاس بالا
آفات و بیماریهای ذرت
آفات و بیماریهای ذرت در ایران:
آفات مهم:
کرم ساقهخوار ذرت
Armyworm
شتهها
کنهها
بیماریهای مهم:
سفیدک پودری
فوزاریوم
لکه برگی
زنگها
مدیریت:
IPM
ارقام مقاوم
سمپاشی هدفمند
تناوب زراعی
مدیریت تغذیه
عملکرد و عوامل مؤثر
. عملکرد ذرت:
عملکرد متوسط:
ذرت دانهای: ۶–۱۰ تن در هکتار
ذرت علوفهای: ۴۰–۶۰ تن در هکتار
عوامل افزایش عملکرد:
ارقام هیبرید
مدیریت تغذیه
آبیاری دقیق
کنترل بیماریها
اقتصاد و بازار ذرت
اقتصاد ذرت:
اهمیت اقتصادی:
تأمین خوراک دام و طیور
کاهش واردات
استفاده در صنایع غذایی
عوامل تعیینکننده قیمت:
کیفیت دانه
درصد رطوبت
سختی دانه
شرایط بازار جهانی
فناوری و نکات مدیریت کشت
آینده ذرت:
ذرت ایران در حال حرکت به سمت فناوریهای نوین است:
فناوریهای مهم:
اصلاح ژنتیکی
پهپادهای پایش مزرعه
کوددهی دقیق
آبیاری هوشمند
کشت بدون شخم
مدیریت دادههای مزرعه
نکات طلایی ذرت:
انتخاب رقم مناسب منطقه
مدیریت آب
کنترل کرم ساقهخوار
تغذیه مرحلهای
مدیریت علفهای هرز
استفاده از فناوریهای نوین
رعایت زمان مناسب کاشت
