راهکار تغذیه گوجه‌فرنگی

کشت در بیش از ۱۵۰ کشور؛ یکی از مهم‌ترین محصولات سبزی دنیا

تولیدکنندگان اصلی: چین، هند، آمریکا، ترکیه، ایتالیا، اسپانیا، ایران

مصرف: تازه‌خوری، صنایع تبدیلی (رب، سس، کنسرو)، فست‌فود، سس‌ها و محصولات آماده

گوجه‌فرنگی یکی از مهم‌ترین محصولات سبزی و صیفی ایران است و در استان‌های زیر بیشترین

سطح زیرکشت را دارد:

فارس

کرمان

هرمزگان

بوشهر

خوزستان

آذربایجان شرقی

سطح زیرکشت:

فضای باز: حدود 120–150 هزار هکتار

گلخانه: حدود 3500–4500 هکتار

عملکرد:

فضای باز: 40–70 تن در هکتار

گلخانه: 150–250 تن در هکتار

اقلیم و خاک مناسب گوجه‌فرنگی

اقلیم

گیاه گرم‌پسند

دمای مطلوب رشد: 20–28° سانتی‌گراد

دمای زیر 10° سانتی‌گراد → آسیب؛ بالای 35° سانتی‌گراد → کاهش گل‌دهی و تشکیل میوه

شرایط محیطی مناسب:

دما:

بهترین دما: 20–28°

جنوب کشور: نیاز به سایه‌بان در تابستان

شمال‌غرب: محافظت در برابر سرما

نور:

گوجه نیاز به نور زیاد دارد

در گلخانه‌های ایران معمولاً از پوشش استفاده می‌شود

بهترین خاک برای گوجه‌فرنگی:

در ایران خاک‌های لومی شنی و لومی رسی سبک بهترین عملکرد را دارند.

ویژگی‌های خاک مناسب:

بین 6.5 تا 7 خاک‌های ایران معمولاً کمی قلیایی‌اند

کمتر از 2.5

مواد آلی: 1–2٪ در ایران معمولاً کم است → باید تقویت شود

زهکشی: بسیار مهم در مناطق جنوبی و گرمسیری

خاک‌های رایج:

خاک‌های شنی جنوب کشور → عالی برای گوجه

خاک‌های لومی رسی شمال و مرکز → مناسب با اصلاح مواد آلی

خاک‌های شور شرق و جنوب شرق → نیاز به اصلاح با گچ، گوگرد، اسید هیومیک

ایران کشور کم‌آبی است؛ بنابراین مدیریت آبیاری گوجه بسیار مهم است.

نیاز آبی:

فضای باز: 6000–8000 مترمکعب در هکتار

گلخانه: 3–5 لیتر در روز برای هر بوته

بهترین روش:

آبیاری قطره‌ای

• کاهش مصرف آب

کاهش بیماری‌های قارچی

امکان کوددهی دقیق

نکات مهم:

در مناطق گرم جنوب (بوشهر، هرمزگان):

• آبیاری صبح زود یا عصر

جلوگیری از تنش گرمایی

در مناطق سرد شمال‌غرب:

آبیاری در ظهر برای گرم نگه داشتن خاک

نحوه کاشت گوجه‌فرنگی:

زمان کاشت:

جنوب کشور: پاییز و زمستان

مرکز و شمال: بهار

گلخانه: تمام سال

آماده‌سازی زمین:

شخم عمیق

افزودن 20–30 تن کود دامی پوسیده

استفاده از گوگرد گرانوله برای اصلاح pH

استفاده از اسید هیومیک برای افزایش مواد آلی

فاصله کاشت:

فضای باز: روی ردیف: 35–45 سانتی‌متر

بین ردیف: 1–1.2 متر

گلخانه: روی ردیف: 30–40 سانتی‌متر

بین ردیف: 1–1.5 متر

تغذیه و کوددهی گوجه‌فرنگی

کودهای رایج:

کودهای NPK ایرانی و خارجی

کودهای کلسیمی کلسیم کلات، نیترات کلسیم

کودهای پتاس بالا 0-0-50، 12-3-43

کودهای ریزمغذی کلات آهن، روی، بور

کودهای هیومیک و فولویک

برنامه تغذیه مرحله‌ای:

مرحله رشد رویشی:

20-20-20

نیترات کلسیم

هیومیک اسید

مرحله گل‌دهی:

12-6-40

بور + کلسیم

آهن کلات

مرحله تشکیل میوه:

15-5-30

پتاس بالا

کلسیم برای جلوگیری از پوسیدگی گلگاه

مرحله رسیدن میوه:

0-0-50

8-24-24

آفات و بیماری‌های رایج گوجه‌فرنگی:

آفات مهم:

سفیدبالک مهم‌ترین آفت کشور

مینوز برگ

شته‌ها

کرم میوه‌خوار

تریپس

بیماری‌های رایج:

لکه موجی (Alternaria)

سفیدک داخلی

پوسیدگی گلگاه کمبود کلسیم

ویروس پیچیدگی برگ گوجه (TYLCV)

• بسیار رایج در جنوب کشور

مدیریت:

استفاده از توری ضدحشره

سم‌پاشی هدفمند

کنترل علف‌های هرز

استفاده از نشای سالم

رعایت تناوب زراعی

برداشت و پس از برداشت:

زمان برداشت:

90–120 روز پس از نشاکاری

برداشت در چند مرحله

نکات مهم:

برداشت صبح زود

جلوگیری از ضربه

نگهداری در دمای 12–15°C

بسته‌بندی در سبدهای تهویه‌دار

نکات طلایی مخصوص:

استفاده از کودهای پتاس بالا برای رنگ بهتر

مدیریت کلسیم برای جلوگیری از پوسیدگی گلگاه

کنترل سفیدبالک از روز اول

استفاده از هیومیک اسید برای خاک‌های کم‌مواد آلی ایران

آبیاری قطره‌ای برای کاهش مصرف آب